Beyond Control Incidents in My Life - Part D
A Lesson on the Limits of Practical Jokes
Blog by Vinay Dadmal
Email: dadmalv2015@gmail.com
Place: Nagpur
Date: 25.10.2026
English
Beyond Control Incidents in My Life - Part D
Life often teaches us lessons in the most unexpected ways. Sometimes an innocent joke begins with laughter but ends with guilt and reflection. This is one such incident from my student days in 1990 when I was studying at the National Fire Service College (NFSC), Civil Lines, Nagpur.
NFSC is one of India's premier institutions for fire engineering and fire service training. During those days, I was residing in the college hostel located behind the campus. Every morning, all of us cadets, dressed in our uniforms, would march in formation from the hostel to the college through the public road. That road also led towards Hislop College and was frequented by many students.
As young cadets in smart uniforms, we occasionally received attention from passers-by. Sometimes girls riding scooters would pass by jokingly saying things like, "Hello handsome!" before speeding away. Such moments would become topics of discussion among us hostel friends.
Among our batch was a student from Mumbai. He was a very emotional person and spent considerable time in front of the mirror, paying attention to his appearance. One day, a few of us decided to play what we believed would be a harmless prank on him.
Together, we drafted a beautiful handwritten letter. The letter conveyed that an unknown girl admired him whenever he marched in uniform on the road in the morning. She expressed a desire to meet him and requested that he come to Maharaj Bagh on the coming Sunday at 10:00 a.m., wearing a white shirt and jeans so that she could recognize him. The letter ended with the signature:
"Yours lovingly, Pinky."
We posted the letter in his name.
Within a few days, the letter reached him. We eagerly awaited his reaction. To our surprise, he completely believed it. As Sunday arrived, exactly at ten in the morning, he left the hostel wearing a white shirt and jeans and headed towards Maharaj Bagh.
He returned around three in the afternoon.
What surprised us even more was that he appeared happy. When we casually asked him about his day, he proudly shared the story of the mysterious letter and his visit to Maharaj Bagh. Seeing his excitement and happiness, none of us had the courage to reveal the truth.
The prank that was intended to last a few minutes had now gone much further.
The idea became deeply rooted in his mind that somewhere there was a girl who genuinely wished to meet him. Thereafter, during our morning marches to college, he started ensuring that he remained in the front row. He became more alert, more confident, and perhaps more hopeful.
The following Sunday, he repeated the same visit.
By then, he had become emotionally invested in the belief. What had started as a joke was no longer funny. We realized that human emotions are delicate, and even harmless-looking tricks can unknowingly influence a person's thoughts and feelings.
None of us could gather the courage to tell him that "Pinky" never existed.
Looking back after decades, I feel that practical jokes should always have limits. A joke is enjoyable only as long as it does not affect someone's emotions, trust, or expectations. Once it starts influencing a person's feelings, it ceases to be entertainment and becomes a responsibility.
The most important lesson from this incident is that while we may control the beginning of a joke, we cannot always control its consequences. Sometimes events move beyond our intentions and beyond our control.
That is why I consider this incident one of the "Beyond Control Incidents" of my life.
हिंदी
मेरे जीवन की नियंत्रण से परे घटनाएँ - भाग D
सन् 1990 की बात है। मैं नागपुर के सिविल लाइंस स्थित नेशनल फायर सर्विस कॉलेज (NFSC) में अध्ययन कर रहा था। कॉलेज के पीछे स्थित छात्रावास में मेरा निवास था। प्रतिदिन प्रातः हम सभी कैडेट वर्दी पहनकर अनुशासित पंक्ति में मार्च करते हुए कॉलेज जाते थे। यह सड़क हिस्लोप कॉलेज की ओर भी जाती थी।
कभी-कभी स्कूटी पर गुजरने वाली लड़कियाँ हँसी-मजाक में "हैलो हैंडसम" जैसी बातें कहकर निकल जाती थीं। हम युवा थे और ऐसी घटनाएँ मित्रों के बीच चर्चा का विषय बन जाती थीं।
हमारे साथ मुंबई का एक छात्र पढ़ता था। वह अत्यंत भावुक स्वभाव का था तथा अपने व्यक्तित्व और रूप-रंग पर विशेष ध्यान देता था। एक दिन हम कुछ मित्रों ने उसके साथ मजाक करने की योजना बनाई।
हमने एक बहुत सुंदर प्रेम-पत्र तैयार किया। उसमें लिखा था कि जब वह सुबह वर्दी में सड़क से गुजरता है तब वह बहुत अच्छा लगता है। पत्र में आने वाले रविवार को सुबह 10 बजे महाराज बाग में मिलने का निमंत्रण था तथा पहचान के लिए सफेद शर्ट और जींस पहनकर आने को कहा गया था। अंत में लिखा था:
"तुम्हें चाहने वाली - पिंकी"
हमने वह पत्र उसके नाम से डाक द्वारा भेज दिया।
कुछ दिनों बाद उसे वह पत्र मिल गया। रविवार आया और हमारी अपेक्षा के अनुसार वह ठीक सुबह दस बजे सफेद शर्ट और जींस पहनकर महाराज बाग के लिए निकल गया।
दोपहर लगभग तीन बजे वह वापस लौटा। आश्चर्य की बात यह थी कि वह बहुत प्रसन्न दिखाई दे रहा था। जब हमने उससे पूछा तो उसने गर्व से उस पत्र और मिलने के निमंत्रण की बात बताई।
उसे इतना खुश देखकर हमारी हिम्मत नहीं हुई कि हम उसे सच बता सकें।
धीरे-धीरे उसके मन में यह विश्वास बैठ गया कि कोई लड़की वास्तव में उससे मिलना चाहती है। अब वह कॉलेज जाते समय आगे की पंक्ति में चलने लगा। वह अधिक सजग, अधिक आत्मविश्वासी और शायद अधिक आशावान हो गया।
अगले रविवार को भी उसने वही प्रक्रिया दोहराई।
तब हमें महसूस हुआ कि मजाक अब हमारी कल्पना से आगे बढ़ चुका है। एक साधारण शरारत ने किसी की भावनाओं को प्रभावित कर दिया था। हम उसे सच बताना चाहते थे, लेकिन उसकी भावनाओं को ठेस पहुँचने के डर से चुप रहे।
आज पीछे मुड़कर देखने पर मुझे लगता है कि मजाक हमेशा एक सीमा तक ही होना चाहिए। यदि किसी की भावनाएँ, विश्वास या उम्मीदें उससे प्रभावित होने लगें, तो फिर वह केवल मजाक नहीं रह जाता।
इस घटना ने मुझे सिखाया कि हम किसी मजाक की शुरुआत तो कर सकते हैं, लेकिन उसके परिणामों को हमेशा नियंत्रित नहीं कर सकते।
यही कारण है कि मैं इसे अपने जीवन की "नियंत्रण से परे घटनाओं" में शामिल करता हूँ।
मराठी
माझ्या आयुष्यातील नियंत्रणाबाहेरील घटना - भाग D
सन 1990 मधील ही घटना आहे. त्या वेळी मी नागपूर येथील सिव्हिल लाईन्स परिसरातील नॅशनल फायर सर्व्हिस कॉलेज (NFSC) येथे शिक्षण घेत होतो. कॉलेजच्या मागील बाजूस असलेल्या वसतिगृहात माझा मुक्काम होता. दररोज सकाळी आम्ही सर्व विद्यार्थी गणवेशात शिस्तबद्ध रांगेत मार्च करत कॉलेजकडे जात असू. हा रस्ता हिस्लॉप कॉलेजकडेही जात होता.
कधी-कधी स्कुटीवरून जाणाऱ्या मुली गंमत म्हणून "हॅलो हँडसम" असे म्हणत पुढे निघून जात असत. अशा गोष्टींची आमच्या मित्रांमध्ये नेहमीच चर्चा होत असे.
आमच्या बॅचमध्ये मुंबईहून आलेला एक विद्यार्थी होता. तो खूप भावनिक स्वभावाचा होता आणि आरशासमोर बराच वेळ घालवत असे. त्याच्या व्यक्तिमत्त्वाबद्दल त्याला विशेष आकर्षण होते.
एके दिवशी आम्ही काही मित्रांनी मिळून त्याची थट्टा करण्याचे ठरवले.
आम्ही एका अत्यंत सुंदर हस्तलिखित पत्राची रचना केली. त्या पत्रात लिहिले होते की सकाळी गणवेशात रस्त्यावरून जाताना तो खूप छान दिसतो. येत्या रविवारी सकाळी दहा वाजता महाराज बाग येथे भेटण्याचे निमंत्रण त्यात देण्यात आले होते. ओळख पटावी म्हणून पांढरा शर्ट आणि जीन्स घालून यावे असेही लिहिले होते.
पत्राच्या शेवटी लिहिले होते:
"तुमच्यावर प्रेम करणारी - पिंकी"
ते पत्र आम्ही त्याच्या नावाने टपालाने पाठवले.
काही दिवसांनी त्याला ते पत्र मिळाले. रविवार आला आणि अपेक्षेप्रमाणे तो सकाळी दहा वाजता पांढरा शर्ट व जीन्स घालून महाराज बागेकडे निघाला.
दुपारी सुमारे तीन वाजता तो परत आला. विशेष म्हणजे तो खूप आनंदी दिसत होता. आम्ही विचारल्यावर त्याने पत्राबद्दल आणि महाराज बागेत भेटीसाठी गेल्याबद्दल उत्साहाने सांगितले.
त्याचा आनंद पाहून आम्हाला सत्य सांगण्याचे धाडस झाले नाही.
हळूहळू त्याच्या मनात ही गोष्ट पक्की बसली की एखादी मुलगी खरोखर त्याला भेटू इच्छिते. त्यानंतर तो सकाळच्या मार्चमध्ये पुढील रांगेत राहू लागला. त्याच्या वागण्यात आत्मविश्वास आणि अपेक्षा वाढल्याचे जाणवत होते.
पुढील रविवारीही त्याने तोच प्रयत्न पुन्हा केला.
तेव्हा आम्हाला जाणवले की हा विनोद आमच्या नियंत्रणाबाहेर गेला आहे. सुरुवातीला निरुपद्रवी वाटणाऱ्या थट्टेचा परिणाम एखाद्याच्या भावनांवर होत होता.
आज अनेक वर्षांनंतर मागे वळून पाहताना मला वाटते की विनोदाला मर्यादा असावी. जोपर्यंत तो केवळ हसण्यासाठी असतो, तोपर्यंत तो चांगला असतो. पण जेव्हा तो एखाद्याच्या भावना, विश्वास किंवा अपेक्षांवर परिणाम करू लागतो, तेव्हा तो विनोद राहत नाही.
या घटनेतून मला एक महत्त्वाचा धडा मिळाला. आपण एखाद्या विनोदाची सुरुवात करू शकतो, परंतु त्याचे परिणाम नेहमी आपल्या नियंत्रणात राहतातच असे नाही.
म्हणूनच ही घटना माझ्या आयुष्यातील "नियंत्रणाबाहेरील घटनां"पैकी एक म्हणून मी आजही स्मरणात ठेवली आहे.
– विनय दडमल (Vinay Dadmal)
नागपूर | २५ ऑक्टोबर २०२६
